top of page
Defterler

Zihinsel Yetersizlik ve Aileye Öneriler


ZİHİNSEL YETERSİZLİK
Zihinsel işlevler bakımından farklılık gösteren kavramsal, sos­yal ve pratik uyumsal becerilerde eksiklikleri ve sınırlılıkları olan bireylerdir.

Hafif Düzeyde Zihinsel Yetersizlik

Zihinsel işlevler bakımından farklılık gösteren; kavramsal, sosyal ve pratik uyumsal becerilerde eksiklikleri ve sınırlılıkları olan bireylerdir. Yapılan tanılama ve zeka testi sonucunda 50-69 puan arasında çıkan bireylerdir.

Nasıl Fark Edilir?

  • Geç ve güç öğrenirler.

  • Dikkatleri kısa süreli ve dağınıktır. İlgi alanları dardır.

  • Kısa süreli belleklerinde problem vardır. Kısa süreli bellekten uzun süreli belleğe geçiş yapamazlar, zorlanırlar.

  • Akademik başarıları normal gelişim gösteren bireylerden gerilik gösterirler.

  • Kişisel, sosyal özelliklerinde ve davranışlarında bazı problemler gösterebilirler.

  • Dil ve konuşma bozuklukları yaygındır.

  • İş edinmede ve bu işi sürdürmede problemleri vardır.

  • Unutkandırlar.

  • Güdülenme eksikliği vardır.

  • Başarısızlık daha çok okumada, okuduğunu anlama ve anlatmadadır.

  • Genelleme yapamazlar.

  • Öğrendiklerini çabuk unuturlar.

  • Genellikle kendilerinden yaşça küçük çocuklarla iletişim kurarlar.

  • Rutin ve karmaşık olmayan işlerde başarılıdırlar.

  • Bir hastalık olarak tanımlanamaz, tedavisi yoktur, süreklidir.

  • Yeni ortamlara girmekten hoşlanmazlar.

  • Sağlık problemleri vardır. Daha sık hasta olurlar.

  • Temizlik yönünden gereken titizliği gösteremezler.

  • Grupta lidere uyarlar.

  • Sosyal faaliyetlere karşı ilgisizdirler.

  • Sorumluluk almaktan kaçınırlar.

  • Parçadan bütüne doğru daha kolay öğrenirler.

  • Soyut kavramları anlamakta güçlük çektiklerinden zaman kavramını ve sayısal kav­ramları çok geç ve güç öğrenirler.

  • iki şey arasındaki benzerlik ve farklılığı kolay ayıramazlar.

  • Kelime dağarcıkları yaşıtlarına göre normalin altındadır.

  • Kendilerine güvenleri azdır.

  • Kurallara uymakta güçlük çekerler.

  • Karışık becerileri yapmakta zorlanırlar.

  • Arkadaşlık kurmakta ve sürdürmekte zorlanırlar.

  • Oyun başlatamazlar ve sürdüremezler.

  • Genellikle okul çağında fark edilirler.

Anne-Babaya Öneriler

  • Çocuk olduğu gibi kabul edilmelidir.

  • Çocuğu suçlayarak utanç duyulmamalıdır.

  • Çocuğun kendi odası olmalıdır.

  • Odasında çalışacağı materyaller olmalıdır.

  • Ev içindeki kurallar çocuk ile beraber belirlenmelidir.

  • Okulda çalışılan beceri ve kavramlar evde tekrarlanmalıdır.

  • Çocuğa güvenip yapacakları için cesaretlendirilmelidir.

  • Anne-baba olarak çocuğa örnek olunmalıdır.

  • Çocuk, her türlü sosyal ortama aile ile birlikte girmelidir.

  • Televizyon ve bilgisayar mümkün olduğunca az kullandırılmalıdır.

  • Arkadaşları ve yaşıtları ile geçireceği zamanlar, ortam ve etkinlikler planlanmalıdır.

  • Etkinlikler, çocuğun seviyesine göre belirlenmelidir.

  • Diğer çocuklar ve kardeşleri ile kıyaslanmamalıdır.

  • Ev içinde basit becerileri içeren görevler verilmelidir.

  • Babanın mutlaka çocuğu ile birlikte vakit geçirmesi gerekmektedir.

  • Kişisel bakımını yapmasına, eşyalarını ve odasını düzeltmesine fırsat tanınmalıdır.

  • Çocuğun gelişimini engelleyecek aşırı korumacı tutumdan vazgeçilmelidir.

  • Öğretmenleri ile sürekli irtibat halinde olunmalıdır.

Orta Düzeyde Zihinsel Yetersizlik

Zeka testi sonucunda zeka seviyesi 35-49 puan arasında tespit edilen bireylerdir. Zihinsel işlevler ile kavramsal, sos­yal ve pratik uyum becerilerindeki sınırlılık nedeniyle temel akademik, günlük yaşam ve iş becerilerinin kazanılmasında özel eğitim ile destek eğitim hizmetlerine yoğun şekilde ihti­yaç duyan birey olarak tanımlanmaktadır.

Nasıl Fark Edilir?

  • Dikkat süreleri ve ilgileri sınırlıdır.

  • Sosyal kurallara uymakta çektikleri güçlük, ev ve okul yaşantılarında problem oluş­turabilir.

  • Sözel yönlendirmeleri anlama, kavrama ve genelleme yapabilme becerilerinde ye­tersizlik görülmektedir.

  • Zihinsel engelin yanı sıra hiperaktivite veya durgunluk, genel becerisizlik gibi özel­likler taşıyabilirler.

  • Büyük ve küçük kas gelişimdeki gerilikten dolayı beden eğitimi hareketlerinde, rit­mik gösterilerde, top atma ve tutmalarda, kalem tutma ve el becerisi gerektiren faaliyet­leri yapmada normal yaşıtlarına göre gerilik ve yavaşlık gösterirler. Dolayısıyla zihinsel engeli yanında davranış ve uyum bozukluğu ile karşımıza çıkabilirler.

  • Akademik kavramları geç ve güç öğrenirler.

  • Soyut kavramları, terimleri ve tanımları çok geç ve güç anlarlar.

  • Kısa süreli bellekleri zayıftır.

  • Genellikle konuşmaya geç başlarlar.

  • Kazandıkları bilgileri transfer etmekte zorlanırlar.

  • Zaman kavramı geç ve güç gelişir.

  • Sosyal ilişkilerinde grupta daima başkalarına tabii olma eğilimindedirler.

  • Yakın çevredekilerle kolay dostluk kuramazlar. Kurdukları dostlukları uzun süre devam ettiremezler. Kolayca küser, dostlukları bozarlar ve yalnızlığı tercih etme eğili­mindedirler.

Sorumluluk almaktan çekinirler.

Anne-Babaya Öneriler

  • Çocuğun gelişim dönemi özelliklerindeki farklılıklar gözlemlendiğinde bir sağlık kuruluşuna başvurmak gerekir. Buradaki görevli personelin önerilerine uymak, düzenli bir beslenmeyi sağlamak ve çocuğu olduğu gibi kabul etmek gerekir.

  • Çocuk aşırı düzeyde korunursa güvensizlik; aşırı düzeyde ihmal edilirse davranış ve kişilik problemleri olur. Çocuğa sürekli olarak “sen onu yapamazsın, şunu beceremezsin” uyarıları yerine, yapabileceği işleri yaptırmak, yapabilecekleri için teşvik etmek, başarıla­rından dolayı övmek daha yerinde bir davranış olur.

  • Çocuğu gizlemek, utanç duyulan bir kimse olarak görmek ya da sık sık onu suçla­mak, onun bu özrünü kabul etmemek gibi hareketler son derece yanlıştır.

  • Böyle çocuklar kaza ve hastalıklarda normal çocuklar kadar kendilerini koruyamaz­lar. Onun için sık sık hastalanırlar, sık sık kazalara uğrayabilirler.

  • Ana-babalar dikkatli olmalı, koruyucu tedbirler almalıdır.

  • Bu çocuklarda kas gelişimini sağlamak amacı ile el becerilerine çok yer vermek gerekir. Örneğin; makasla kâğıt ve karton kesmek, oyuncak çekiçle çivi çakmak, bahçe çapalamak, kil ve renkli çamur gibi maddelerle çeşitli cisimler yapma çalışmaları çok yararlı olur. Bu tür çalışmalara bol bol fırsat verilmelidir.

  • Çocuğa soyunma, giyinme, yutkunma, yeme, içme gibi alışkanlıkların kazandırıl­masına mümkün olduğu kadar erken yaşta başlanmalıdır.

  • Bu çocuklar genellikle ve çoğunlukla sıkılgan, içe dönük olurlar. Arkadaş edinme­de güçlük çekerler. Onlara arkadaş sağlamada yardımcı olmak amacıyla sık sık çocukparkına götürülmeli; hatta anne babalar çocuklarını çarşıya, pazara, alışveriş ve sosyal ortamlara beraberinde götürmelidirler.

  • Çocuğa konuşma, düşündüklerini ve gördüklerini anlatma, şarkı ve şiir söyleme gibi etkinlikleri yapabilme imkânı hazırlanmalıdır.

Ağır Düzeyde Zihinsel Yetersizlik

Zeka testi sonucuna göre 20-35 puan arasında olup bireyin öz bakım becerilerinin öğretimi dahil olmak üzere yaşam boyu süren, yaşamın her alanında tutarlı ve daha yoğun özel eğitim ile destek hizmete ihtiyacı olan bireyler olarak tanımlanmaktadır.

Nasıl Fark Edilir?

  • Geç ve güç öğrenirler.

  • Çabuk unuturlar.

  • Dikkatleri çok kısa ve dağınıktır.

  • Bir konuyu uzun bir sürede algılarlar.

  • Tepkilerini basit bir şekilde ifade ederler.

  • Öğrendikleri beceri ve kavramları genelleyemezler.

  • Soyut kavramları anlayamazlar.

  • Somut kavramları öğrenebilirler.

  • Oyunlarda yaşça kendilerinden küçüklerle oynamayı tercih ederler.

  • Her işte birine bağımlıdırlar.

  • Arkadaşlık kurmada zorluk çekerler.

  • Bir işi, oyunu uzun süre devam ettiremezler.

  • Kendilerine güvenleri çok azdır.

  • Kurallara uymada zorluk çekerler.

  • Basit becerileri, kavramları öğrenebilirler.

  • Basit tepkileri ve kuralları anlarlar.

  • Uzun ve karmaşık cümleler kuramazlar.

  • İsteklerini beden diliyle ya da basit tek ya da iki kelime ile anlatırlar.

  • Konuşma becerileri görülmeyebilir.

Zihinsel yetersizliğinin yanında işitme, görme gibi başka yetersizlikler de görüle­bilir.

Anne-Babaya Öneriler

  • Çocuk olduğu gibi kabul edilmelidir.

  • Çocuğu suçlayarak utanç duyulmamalıdır.

  • Çocuğun bireysel farklılıkları görmeye çalışılmalıdır.

  • Evde kendi odası, yatağı, dolabı olmalıdır.

  • Basit ev işlerine yardım etmesi sağlanmalıdır.

  • Evde oyun oynayabileceği bir yer ayarlanmalıdır.

  • Çocuğun parmak kaslarını geliştirecek ipe boncuk dizme, halka takma çıkarma gibi oyunlar oynamasına fırsat sağlanmalıdır.

  • Ev ortamında ona zarar verecek eşyalar ortadan kaldırılmalıdır.

  • Çocuğa olumlu davranışlar öğretirken ona örnek olunmalıdır.

  • Aile fertlerine ve çevredeki yakınlara çalışılan beceriler hakkında bilgi verilmelidir.

  • Olumsuz davranışları azaltırken aile fertlerine ve çevredeki kişilere bilgi verilmeli­dir.

  • Becerileri öğretirken ev ortamı düzenlenmelidir.

  • Olumsuz ifadelerden çok olumlu ifadeler kullanılmalıdır.

  • Öğretmenle irtibat içinde olunmalıdır.

  • Okulda çalışılan beceri ve kavramlar evde tekrar edilmelidir.

  • Çocuğun gelişimini olumsuz yönde etkileyen aşırı koruyucu tutumlar sergilenme- melidir.

  • Evde çocuğun kişisel bakımını yapması, kendi eşyalarını giyip-çıkarması, toplama­sı, yemeğini yemesi gibi işler yapmasına imkan verilmelidir.

  • Çocuğun sosyal ortama katılması için çocuk; oyun bahçelerine, parklara, gezilere götürülmelidir.

  • Yaşıtları ile oynaması için arkadaşları ile konuşarak uygun ortam yaratılmalıdır.

  • Erken yaşta tuvalet eğitimine başlanmalıdır.

  • Tuvalet eğitimi verirken ortam renkli duvar kağıtları, oyuncaklar, tuvalete rahat oturması için aparatlar, kendi havlusu gibi çocuğa özel malzemeler ile düzenlenmelidir.

  • Kişisel temizliğini yapması için kendisine ait eşyalar alınmalı ve koyduğunuz yeri ona gösterilmelidir.

Son Yazılar

Hepsini Gör

Kommentare


bottom of page